HG

FOREWORDS

  • THEODORE S. ORLIN

    PRESIDENT NDERI i IHRFFA

    Ky është edicioni i dymbëdhjetë i Festivalit Ndërkombëtar të Filmit për të Drejtat e Njeriut në Shqipëri (IHRFFA).

     

    Dekada dhe dy vjet më shumë që nga edicioni i parë kanë parë disa ndryshime të rëndësishme në angazhimin e botës ndaj çështjes së të drejtave të njeriut. Kur u themelua Festivali u duk se, vala e angazhimit të pas luftës së ftohtë për demokraci, integrim dhe mbështetje, si dhe mbrojtje të dinjitetit njerëzor, do të sillte ndryshime thelbësore. Shumë nga këto ndryshime i dhanë fund regjimeve totalitare dhe krijuan qeveri të reja të përkushtuara ndaj parimeve që gjenden në Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut. Kishte shpresë se këto arritje do ta transformonin botën në një mjedis më njerëzor dhe më dashamirës, ku progresi drejt respektimit të dinjitetit njerëzor do të vazhdonte; ku konsensusi i shteteve dhe popujve do të punonin së bashku për të trajtuar një mori problemesh që mbetën në mesin e atyre që nuk kishin përfituar ende nga prirja transformuese.

     

    Për fat të keq, pavarësisht atyre arritjeve dhe shpresave, këto pak vite të fundit mund të na kumtojnë se vala ka arritur majat, duke na detyruar të përballemi me një realitet ku optimizmi i së shkuarës së afërt, mund të zbehet tashmë.

     

    Edicioni i vitit të kaluar u përqendrua tek emigracioni, duke përfshirë gjendjen e vështirë të shumë refugjatëve nga lufta dhe varfëria; Një krizë që mbetet një vit më vonë, me pak shpresë se mund të gjendet një konsensus për të trajtuar dhe zgjidhur nevojat e atyre që ende kërkojnë strehim dhe siguri. Që atëherë kemi qenë dëshmitarë të ngjarjeve të tjera që, për ata që janë të angazhuar për të drejtat e njeriut, i shtyjnë të ngrenë pyetjen kur, apo nëse do t’i kthehemi një politike që do të mbështesë zotimin "për të mbështetur respektin universal dhe zbatimin e të drejtave të njeriut dhe liritë themelore ... ", (Neni 56 i Kartës së OKB-së). Rritja e retorikës nacionaliste, ringjallja e platformave raciste, ndërhyrjet në një proces të ndershëm dhe të mirëfilltë zgjedhor, përhapja e veprimtarive terroriste (në vend dhe jashtë tij), miopia e politikës shtetërore që injoron angazhimet ndërkombëtare, frikërat e përhapjes bërthamore, kanë lënë gjurmë të thella në përvojën e kohëve të fundit, duke na zbehur shpresat për një botë të drejtë dhe paqësore. Demokracitë e konsoliduara dhe të zhvilluara nuk kanë qenë të përjashtuara nga këto zhvillime. Paris, Londër, Mançester, Charlottesville (Virginia), Barcelona dhe qytete të tjera janë përballur me një realitet ku angazhimet për të drejtat e njeriut dhe sigurinë janë sfiduar ashpër. Urrejtja, nacionalizmi ekstrem, racizmi, ksenofobia, fetarë radikalë, kanë fituar terren në kulturat tona duke kërcënuar progresin drejt dinjitetit njerëzor që filloi në fund të Luftës së Dytë Botërore. Shtetet, guximi dhe angazhimi i të cilëve çliruan nga zgjedha e regjimeve totalitare në pjesën e vonë të shekullit të kaluar, tani shohin një rritje të neo-fashizmit, nacionalizmit ekstrem dhe një mospranim të angazhimeve të tyre ndërkombëtare për të përkrahur dhe respektuar të drejtat e njeriut. Rritja e racizmit, anti-semitizmit dhe mbështetjes popullore për platformat ksenofobike ngrenë shqetësimin se jemi në prag të kthimit në një botë që të kujton se regjimet fashiste qeverisën me mbështetje popullore.

     

     Jemi vërtet në një pikë kthese, ku institucionet tona janë të kërcënuara nga forca që i dëmtojnë proceset tona demokratike dhe sfidojnë të drejtat e mishëruara në kushtetutat dhe traktatet tona ndërkombëtare.

     

    Duke pasur parasysh këto realitete, është mëse e përshtatshme që Festivali i të Drejtave të Njeriut të këtij viti të përqëndrohet në dy tema të rëndësishme; Rritja e “populizmit” dhe “radikalizmit”. Për shumë komentues, rritja e fundit e këtyre dy fenomeneve ka dhënë shkëndijën e një ndryshimi në kulturat tona politike dhe politikat qeveritare.

     

    “Populizmi” ka një numër përkufizimesh, ndër ta është 'besimi në të drejtat, mençurinë ose virtytet e njerëzve të thjeshtë' (Merriam Webster's Collegiate Dictionary). Në dukje ai nënkupton një ton pozitiv demokratik. Ajo që mungon është një kuptim i plotë i demokracisë. Ndërsa është e vërtetë që nëpërmjet zgjedhjeve ne mbështetemi në vullnetin e shumicës për të përcaktuar orientimin e qeverive tona, në formën e tij më të ashpër “populizmit i mungojnë elemente të rëndësishme të sistemeve demokratike. Qeveritë demokratike duhet jo vetëm të respektojnë programin e shumicës, por gjithashtu duhet të garantojnë të drejtat e të gjithë atyre që i nënshtrohen qeverisjes së saj. Të drejtat e pakicave, qoftë etnike, racore apo politike duhet të respektohen përmes sundimit të ligjit pavarësisht një besimi popullor për të kundërtën. Kushtetutat dhe marrëveshjet tona ndërkombëtare mandatojnë se vullneti popullor nuk shkatërron të drejtat themelore të atyre që nuk i përkasin ose pajtohen me shumicën. Për fat të keq, zgjedhjet e fundit dhe ngjarjet që u shfaqën pas tyre shpesh e kanë injoruar këtë të vërtetë themelore. Populizmi i verbër, fanatik është bërë armiku i vlerave të të drejtave të njeriut, për të cilat ne kemi luftuar dhe mbrojtur për gjithë këto vite. Rreziqet janë të dukshme. Nëse e lejojmë këtë vullnet popullor të shkatërrojë strukturën e demokracive tona atëherë ne përballemi me një kthim në totalitarizmin e llojit më të neveritshëm.

     

    Ekzistojnë një varg teorish se pse ky vit i fundit ka parë një rritje të tillë të populizmit në kurriz të të drejtave të njeriut. Është diskutuar se pakënaqësia dhe zhgënjimi në mesin e masës së njerëzve, të cilët në vend që të përfitonin nga globalizimi ekonomik, pësuan humbje të punësimit dhe zvogëlim të pasurive të tyre ekonomike, i inkurajuan ata të votonin për ata që thërrisnin për një “kthim në madhështi”. Të kuptuarit në mesin e të shumtëve se, privilegji i tyre etnik ishte ndalur nga një rritje në angazhimin për barazi mes të gjithë popujve, nxiti një zemërim midis atyre që ndjenin se e ardhmja e tyre ishte e kërcënuar. Kjo dëshirë për të rikrijuar një kohë të mëhershme kur avantazhi i grupit të tyre u pa si një “e dhënë” i inkurajoi ata të votonin për ata që do të hiqnin dorë nga vlerat e të drejtave të njeriut dhe do të rivendosin privilegjet e tyre në kurriz të një pakice që kishte filluar të përfitonte nga angazhimi për të drejtat e njeriut. Për ta lavjerrësi lëkundej në favor të tyre. Sot ne jemi dëshmitarë të manifestimeve të atyre fitoreve zgjedhore që shpesh shpërthejnë në dhunë, konflikte racore, një program legjislativ i projektuar për të prapësuar përfitimet ekonomike të të pafavorizuarve dhe klasave punonjëse dhe një retorikë që ndez përçarjen dhe ushqen një platformë “radikale” në emër të vullnetit popullor. Kjo na sjell në temën e dytë; “Radikalizmi”. Edhe një herë i drejtohemi fjalorit për kuptimin që mbart termi; “... në lidhje me, ose që përbën një grup politik të lidhur me pikëpamjet, praktikat dhe politikat e ndryshimeve ekstreme; duke mbrojtur masa ekstreme për të ruajtur ose rivendosur një gjendje politike ... “(Merriam Webster’s Collegiate Dictionary). Është e qartë se, ata populistë që veprojnë sipas bindjeve të tyre se, politika e kaluar e privilegjeve duhet të rikthehet, mund të shihet si radikale. Problemi themelor i besimit dhe veprimeve të tyre është se ata dëshirojnë të shkatërrojnë vlerat themelore për demokracinë dhe të drejtat e njeriut. Rikthimi  në një epokë që mohon barazinë dhe dinjitetin njerëzor nuk është konservatore, por reaksionare. Prandaj, populizmi radikal është një kërcënim i qartë për arritjet e realizuara që nga krijimi i Kombeve të Bashkuara dhe Karta e saj (1945). Më pas, pas përfundimit të totalitarizmit fashist, bota ra dakord, nëpërmjet një marrëveshjeje ndërkombëtare: “për të riafirmuar besimin në të drejtat themelore të njeriut, në dinjitetin dhe vlerën e njeriut, në të drejtat e barabarta të burrave dhe grave ...” dhe u zotua “të praktikojë tolerancën dhe të jetojnë së bashku në paqe me njëri-tjetrin si fqinjë të mirë ...”

     

    Të drejtat e njeriut, të dokumentuara në dokumentet ndërkombëtare të hartuara sipas Kartës së OKB-së, siç është Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut (1948), si dhe shumë traktate dhe kushtetuta të bashkësisë globale, synojnë të mbrojnë dhe të nxisin respektin universal të dinjitetit njerëzor. Përpjekjet kanë qenë të gjata dhe të vështira, shpesh me disa suksese, por të kufizuara. Tani përballemi me një sfidë të re. Rritja e populizmit dhe manifestimet e tij radikale mund të jenë kërcënimi më i madh për mbrojtjen dhe mbështetjen e të drejtave të njeriut që kemi dëshmuar në shtatë dekada që nga legjitimimi i parë i ligjit universal të të drejtave të njeriut. Është e lehtë të dëshpërohesh dhe të pranosh “pashmangshmërinë” se dëshira radikale populiste do të ketë sukses ose, mund të arrijmë një zgjidhje të re në përgjigje të këtij kërcënimi. Institucionet tona për të drejtat e njeriut janë të rrezikuara tashmë, Këshilli i OKB-së për të Drejtat e Njeriut dhe organet e tjera janë nën sulm. Ne duhet, më shumë se kurrë, të mbështesim përpjekjet e tyre për të realizuar zotimin e respektit universal për të drejtat e njeriut. Ne duhet t’i kundërshtojmë ata që duan të shkatërrojnë institucionet për të cilat kemi luftuar shumë për t’i krijuar. Kjo kërkon një përpjekje të përbashkët për të luftuar planet e atyre që dëshirojnë të rivendosin pabarazinë e së kaluarës. Ne nuk duhet të heqim dorë nga vendosmëria jonë.

     

    Në këtë kohë të rrezikshme më kujtohet parimi i Presidentit të ndjerë të SHBA-ve John F. Kennedy, i cili tha: “Unë jam një idealist pa iluzione.” Ne nuk duhet t'i braktisim idealet tona, por nuk duhet të injorojmë faktin se një numër i madh popujsh janë ndjerë të tjetërsuar, të harruar, të zemëruar dhe si përgjigje janë kthyer në demagogë me shpresën për të rikthyer vlerat e pabarabarta të së kaluarës. Ne duhet t'u bëjmë thirrje atyre dhe t’u tregojmë se nuk është në interesin e tyre ose në të ardhmen e fëmijëve të tyre të braktisin parimet e të drejtave të njeriut. Është nën këtë dritë që Festivali mund të japë një kontribut në ndreqjen e një realiteti politik që shkatërron vlerat e të drejtave të njeriut.

     

    Siç kam shkruar në parathëniet e kaluara, “Qëllimi i këtij festivali është që të bashkojë njerëzit e Tiranës dhe Shqipërisë, komunitetin ndërkombëtar dhe përfaqësuesit e qeverisë për të kuptuar natyrën e të drejtave të njeriut dhe të kërkojë të gjejë mënyra të reja për realizimin e mëtejshëm të zotimeve të të drejtave të njeriut. Nëpërmjet artit të kinemasë shpesh mund të na jepet një perspektivë që nuk kemi mundur ta vlerësojmë nga faktet e ftohta që marrim nga lajmet. Tragjeditë, shpresat, guximi dhe këmbëngulja e viktimave dhe avokatëve mund të shihet përmes artit të realizuesve të filmave. Kjo përvojë e përbashkët do të na lejojë jo vetëm të kuptojmë natyrën e të drejtave të njeriut dhe shkeljet ndaj tyre, por na lejon të jemi të ndjeshëm ndaj gjendjes dhe sfidave të viktimave dhe atyre të angazhuar për të siguruar mbrojtjen e dinjitetit njerëzor. Filmi prek mendjen dhe zemrën dhe na lejon të vlerësojmë më mirë kushtin njerëzor dhe sfidat që duhet të trajtohen e zgjidhen, për të mbrojtur dinjitetin njerëzor dhe të drejtat e të gjithëve. Shqiptarët, ashtu siç veprojnë të gjitha kombësitë e tjera, duhet të kuptojnë se ata nuk janë vetëm në përballimin e sfidave për realizimin e të drejtave të njeriut. Duke parë se shkeljet e të drejtave të njeriut janë globale dhe se të drejtat e njeriut kanë për qëllim të jenë universale, duhet të kuptohet se analiza dhe angazhimi janë të nevojshëm për të arritur zotimet e Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut dhe të instrumenteve të tjera të të drejtave të njeriut që Shqipëria i ka pranuar si detyrime ligjore. Filmi, siç ky festival dëshmon, është një medium i suksesshëm për të përmbushur këtë qëllim.”

     

    Festivali duke ftuar krijuesit e filmave anembanë globit për të paraqitur punën e tyre, ofron një mundësi për të eksploruar të drejtat e njeriut përtej çdo kufiri. Këtë vit komisioni i përzgjedhjes ka kaluar mbi 3000 filma. Nga këto prurje u përzgjodhën 39 filma për t'u shfaqur gjatë javës së festivalit. Veprat ndryshojnë në kohëzgjatje dhe qasje dhe fokusi i tyre shtrihet në të gjithë planin e të drejtave të njeriut. Ndërsa pak njerëz do të jenë në gjendje të shohin gjithë çka ofrohet në tërësi, ky katalog përshkruan natyrën e filmave dhe u lejon të ftuarve tanë të zgjedhin ato që janë me interes të veçantë për shqetësimet e tyre. Për ata që nuk kanë njohuri për këtë Festival ata duhet të jenë të vetëdijshëm se aktivitetet e tij shkojnë shumë përtej shfaqjes së filmave cilësorë. Ai është bërë me të vërtetë një festim e të drejtave të njeriut në një kontekst shumë më të plotë. Shumë nga filmat janë prezantuar nga vetë prodhuesit e filmave, të cilët në shumë raste kanë udhëtuar në distanca të gjata për të shpjeguar procesin e filmave dhe çështjet rreth temës së filmit. Për më tepër, shumë avokatë dhe ekspertë ndërkombëtarë dhe vendorë të të drejtave të njeriut marrin pjesë në diskutimet që pasojnë filmat dhe sigurojnë një kuptim më të thellë të çështjeve të të drejtave të njeriut të paraqitura në ekran. Ky kontribut e angazhon publikun në një diskutim kuptimplotë për problemet që lidhen me zbatimin dhe ndërgjegjësimin e të drejtave të njeriut. Festivali është bërë një forum vjetor për kremtimin dhe diskutimin e çështjes së të drejtave të njeriut dhe rëndësinë e tij për Shqipërinë dhe popullin e saj.

     

    Le t’i dimë çështjet e të drejtave të njeriut që ndikojnë në jetën e njerëzve. Ndërsa i shikojmë këta filma, le t’i marrim në konsideratë veprimet që duhet t’i mbrojmë për të siguruar që brezat e ardhshëm të mund të gëzojnë jetën duke kuptuar në fund se respektimi universal i të drejtave të njeriut përfshin mbrojtjen e fëmijëve tanë, bashkëshortëve, të moshuarve, të tjerëve dhe vetes. Le të jemi të kujdesshëm se ka forca që tërheqin mbështetjen popullore të cilat janë shkatërrimtare të të drejtave të njeriut.

     

     

    Shtator 2017

     

    Theodore S. Orlin – President Nderi i IHRFFA- s

    Profesor i Nderuar Emeritus i Avokatisë së të Drejtave të Njeriut, Kolegji Utica, Nju Jork, SHBA

  • Robert wilton

    Kryetari i Bordit tË IHRFFA

    Si t’i frymëzosh njerëzit të mendojnë pozitivisht rreth të frymëzuarit të njerëzve për të menduar negativisht?

    Ndoshta Festivali i 12-të Ndërkombëtar i Filmit për të Drejtat e Njeriut në Shqipëri përbën një eksperiment disi të rrezikshëm: po sjellim së bashku grupe të mëdha e të ndryshme njerëzish, në një atmosferë shoqërore ngacmuese do të ndajmë imazhe dhe ide dhe së bashku do të diskutojmë dhe do të mendojmë … se sa shkatërrues mund të jetë pikërisht ky proces.

    Shqipëria është vendi i duhur për të folur për radikalizimin dhe populizmin. Në diktaturë për pothuajse gjysmë shekulli, vendi përjetoi shtrembërimin më tinëzar të populizmit: një popull i tërë i brutalizuar në emrin e vet. Tashmë, Shqipëria ka një reputacion të ri dhe të rrallë, bekuar nga vetë Papa kur erdhi për vizitë, si vendi i një bashkëjetese të tillë fetare që tregon se si njerëz të besimeve të ndryshme mund të jetojnë në harmoni me njëri-tjetrin. Respekti i shqiptarëve ndaj njëri-tjetri pavarësisht besimit – apo edhe ndaj atyre që nuk besojnë në ndonjë fe – shihet si pjesë e asaj çka e bën Shqipërinë … Shqipëri.

     

    Por shoqëria shqiptare ka edhe dobësitë dhe brishtësitë e veta, ashtu si edhe vende të tjera. Ashtu si edhe gjetkë, Shqipëria po përballet me sfidën e atyre që kanë arritur tek besimi se radikalizimi i dhunshëm u ofron diçka. Varfëria, dhuna në familje, përjashtimi social, zhgënjimi politik … të gjitha këto kanë pjesën e vet. Ata që mënjanohen më shumë nga shoqëria mund të përfundojnë në më të prekurit nga rrymat negative, prandaj edhe adresimi i çështjeve të të drejtave të njeriut është kaq i rëndësishëm. Kjo është edhe arsyeja për të cilën të drejtat e njeriut përbëjnë thelbin e asaj çka bën Prezenca e OSBE-së në Shqipëri. Gjatë 20 viteve të saj të punës këtu, Prezenca në Shqipëri ka ngritur zërin për më të dobëtit në shoqëri dhe ka punuar në partneritet për arritjen e ndryshimeve të nevojshme në të gjithë sistemin për mbrojtjen e vazhdueshme të të drejtave të njeriut. Edhe kur ligjet që ekzistojnë janë të përshtatshme, ato duhen  zbatuar. Për të mbrojtur dinjitetin dhe të drejtat e të gjithëve, përpjekjet afatgjata duhet të fokusohen tek ndryshimi i besimeve të hershme të shoqërisë që u bëhen pengesë krijimit të shoqërive plotësisht gjithëpërfshirëse dhe tolerante – të cilat bëhen edhe vendet më të begata dhe më paqësore.

     

    Gjithmonë e më shumë vitet e fundit kemi parë një shtim të fenomeneve të çuditshme dhe të tmerrshme të besimit të shtrembëruar. Kemi parë idealet e lirisë të ri-artikuluara si racizëm apo shtypje; kemi parë thirrje drejtuar dëshirës për liri për të nxitur mostolerancën dhe përjashtimin; kemi parë parimet e paqta të besimeve fetare të përkthyera në dhunë groteske. A tregon kjo që harmonia fetare e Shqipërisë nuk është në gjendje të eksplorojë dallimet, apo tregon një mënyrë për të ndërtuar një shoqëri më përfshirëse? Përvoja e Shqipërisë ka shumë për të na mësuar se si gjërat mund të shkojnë keq dhe si mund të ndreqen.

     

    Filmat në Festivalin e sivjetshëm ofrojnë një mundësi të shkëlqyer për të nisur biseda mbi tematika të vështira që shpesh shpërfillen ose anashkalohen. Ky është edhe thelbi i Festivalit, i dhuratës së madhe që na bën: në një epokë kakofonie dhe lajmesh të rreme, këtu kemi një forum vërtet demokratik që sjell bashkë një larmi të madhe të panjohurish dhe që na mbush me një sërë stimujsh të rinj për debat.

     

    Ky Festival është fryt i një ekipi të vogël, por të përkushtuar, këtu në Shqipëri. Vit pas viti, ky ekip zhvillon cilësinë dhe reputacionin global të IHRFFA-së. Ky është festivali i tyre, festivali i kineastëve të pasionuar nga mbarë globi, me vizione të mëdha dhe histori të ngërthyera njerëzore. Por, mbi të gjitha, ky është festivali juaj, i publikut, i etur për ide të reja dhe për ta eksploruar botën me të tjerët. Unë jam optimist se, si gjithmonë, Festivali do të tregojë se e mira arrihet kur njerëzit bëhen bashkë, me respekt reciprok, kureshtje intelektuale, me aftësi krijuese pa kufij dhe me besimin se ndryshimi pozitiv është i nevojshëm dhe i mundur.

     

    Tiranë, Shtator 2017

     

    ROBERT WILTON

    ZV-Ambasador i Prezencës së OSBE-së në Shqipëri

  • CHRISTOPH GRAF

    Ambasador i Zvicrës në Shqipëri

    Festivali Ndërkombëtar i Filmit për të Drejtat e Njeriut në Shqipëri (FNFDNjSh) është shndëruar në një veprimtari të konsoliduar për skenën kulturore në Shqipëri dhe rajonin e Ballkanit Perëndimor. Gjatë 12 viteve të fundit ai ka ofruar një platformë  filmash dhe shkëmbimesh për aspekte të ndryshme të të drejtave të njeriut. Në kontekstin e ndryshimit të shpejtë të Shqipërisë, ku shpesh mbizotërojnë vizione afatshkurtra, FNFDNjSh shfaqet si një kornizë mirëpritje dhe inkurajimi për qëndrueshmërinë

     

    FNFDNjSh i trajton të drejtat e njeriut nga këndvështrime dhe prejardhje kulturore të ndryshme. Ai u mundëson krijuesve hapësirë për të pasuruar debatin publik. Kjo lejon që shqiptarët dhe qytetarët e vendeve fqinjë të përjetojnë filma të cilat përndryshe nuk do të mund të shihnin. Ai kontribuon në promovimin e vlerave njerëzore dhe demokratike në Shqipëri dhe më gjerë. Vlera të tilla kanë rëndësi të veçantë në një vend ku qytetarëve, jo shumë kohë më parë, u janë privuar të drejtat e liritë dhe ku ballafaqimi me të shkuarën diktatoriale është sfidë për shumë prej tyre.

     

    Zvicra është e përkushtuar të fuqizojë të drejtat e njeriut. Promovimi i të drejtave të njeriut është një nga shtyllat kryesore të politikës së jashtme zvicerane dhe themeli i bashkëpunimit ndërkombëtar. Për më tepër, qyteti i vogël zviceran i Gjenevës ka lënë gjurmë ndërkombëtare në të drejtat e njeriut. Në Gjenevë kanë selitë e tyre  organizata të rëndësishme për të drejtat e njeriut sikurse Këshilli për të Drejtat e Njeriut të Kombeve të Bashkuara, Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq dhe shumë OJQ ndërkombëtare. Gjithashtu, Gjeneva është vendi i origjinës së katër Konventave që përbëjnë Ligjin Ndërkombëtar për Ndihmat Humanitare. Promovimi i të drejtave të njeriut dhe vlerave demokratike është gjithashtu në thelb të Programit të Bashkëpunimit Zviceran në Shqipëri. Që prej 25 vjetësh Zvicra mbështet demokratizimin dhe zhvillimin socio-ekonomik gjithëpërfshirës në këtë vend, bazuar në lirinë dhe respektimin e të drejtave të qytetarëve.

     

    Filmi është një instrument rrëfyes i fuqishëm që i flet jo vetëm arësyes tonë, por edhe emocioneve tona. Ai transmeton njohuri, përvoja, ide dhe ëndrra në mënyrë mjaft të larmishme. Filmi prek njerëz të ndryshëm nga kultura të ndryshme. Ai provokon kuriozitetin dhe mendimin kritik rreth dinjitetit njerëzor dhe zhvillimit të shoqërisë

     

    Tematika e këtij viti e FNFDNjSh, “Radikalizmi dhe Populizmi”, është shumë e rëndësishme për shkak të zhvillimeve mbarëbotërore që po përjetojmë aktualisht. Format e ndryshme të radikalizmit janë shprehje e pafuqisë së individëve dhe grupeve që ndihen të përjashtuar, u mungon përkujdesja ose nuk dëgjohen mjaftueshëm. Fatmirësisht, deri më tash, si Zvicra ashtu dhe Shqipëria nuk kanë probleme të mëdha me radikalizmin. Ndërsa Shqipëria është një shembull unik i bashkëjetesës fetare; Zvicra, përmes sistemit federal ka gjetur formulën për të ruajtur diversitetin. Gjithsesi, këto vlera kërkojnë kujdes të vazhdueshëm për të shmangur rrënien në turbulencat e radikalizmit.

     

    Siç duket, populizmi është fenomen nga i cili preken gjithë vendet. Në kohë të vështira njerëzit shpesh tërhiqen nga "personalitete të forta". Populistët priren të paraqesin veten si përfaqësuesit e vërtetë të "njerëzve". Ata polarizojnë shoqërinë dhe sapo vijnë në pushtet i privojnë votuesit nga të drejtat e tyre demokratike duke minuar kontrollet dhe balancat. Populizmi është helm për çdo shoqëri demokratike dhe paqësore.

     

    Angazhimi ynë për të luftuar radikalizmin dhe populizmin, për të këmbëngulur për të drejtat demokratike dhe njerëzore ia vlen, madje edhe më shumë, është mjaft i nevojshëm. I vlerësoj shumë përpjekjet e vazhdueshme dhe pasionante të Akademisë së Filmit dhe Multimedias Marubi dhe të producentëve të ftuar nga e gjithë bota për të pasuruar Festivalin 2017 me artin, pikëpamjet dhe talentet e tyre. Ata përforcojnë mesazhin e Znj. Shirin Ebadi, gjyqtare e aktiviste iraniane, dhe muslimanja e parë fituese e Çmimit Nobel: "Të drejtat e njeriut janë një standard universal si dhe një komponent i çdo feje dhe çdo qytetërimi.”

     

    Tiranë, Shtator 2017

     

    CHRISTOPH GRAF

    Ambasador i Zvicrës në Shqipëri

  • Erion Veliaj

    KRYETARI i BASHKISË SË TIRANËS

    Është një nga vlerat e këtij festivali, që arrin çdo herë të kapë temat më të mprehta e më komplekse të aktualitetit e të gjenerojë rreth tyre një debat të shëndoshë e konstruktiv. Asgjë nuk ka më shumë vlerë në kohën kur jetojmë sesa mundësia për të dialoguar, pasi pikërisht dialogu është antidota më e mirë kundër helmit të radikalizimit e populizmit, këtyre anëve të së njëjtës medalje, që janë padyshim sfidat e mëdha të kohës sonë.

     

    Mendoj që ka pak qytete në botë ku këto tema mund të diskutohen më mirë sesa në Tiranë. Tirana është sot shembulli më i mirë i një shoqërie që edhe pse është gatuar me të njëjtët ingredientë që gjetkë në botë kanë prodhuar dasi e konflikt, ka arritur t’i rezistojë më së miri këngës së sirenës së radikalizimit e populizmit duke u kthyer madje në një model harmonie e vëllazërie. Një model që është në tërë kuptimin e fjalës paja e shqiptarëve për Europën dhe botën.

     

    Një qytetar i Tiranës, i Shqipërisë nuk e kanë tolerancën e harmoninë të koduar në ADN e tij apo të saj. Por është e pamohueshme që toleranca dhe harmonia janë pjesë e ADN së shoqërisë shqiptare. Arsyet janë të thjeshta. Kjo shoqëri e ka refuzuar historikisht ndarjen në ne dhe ata, në unë dhe tjetri, duke e parë diversitetin fetar, kulturor e etnik, jo si një problem, por si një pasuri dhe vlerë të kësaj shoqërie.

     

    Kushdo që viziton sot Tiranën, miqtë e të ftuarit e këtij festivali, do të kenë mundësinë ta shohin e ta jetojnë vetë këtë të vërtetë. Dhe s’kam asnjë dyshim që ky realitet vëllazërie e harmonie që do të gjeni në Tiranë do të jetë një mesazh po aq i fuqishëm kundër tundimeve të radikalizimit dhe populizmit, sa edhe punimet që do të shfaqen në këtë edicion të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit për të Drejtave të Njeriut.

     

    Bashkia e Tiranës do të vazhdojë mbështetjen dhe bashkëpunimin me Festivalin Ndërkombëtar të Filmit për të Drejtat e Njeriut dhe Akademinë e Filmit e Multimedias “Marubi”, sepse besojmë që ky event është kthyer tashmë në një institucion të artit e kulturës shqiptare.

     

    Do të mbështesim çdo nismë të kësaj natyre, çdo projekt që na ndihmon në misionin tonë për ta vendosur Tiranën në hartën e aktiviteteve kulturore e artistike dhe për t’i dhënë kryeqytetit atë dimension kulturor që i ka munguar deri më sot.

     

    Tiranë, Shtator 2017

     

    Kryetari i Bashkisë së Tiranës

    Erion Veliaj

  • KUJTIM çASHKU
    DREJTOR EKZEKUTIV I IHRFFA

    Ju urojmë mirëseardhjen si çdo vit, në mjediset tona komunitare të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit për të Drejtat e Njeriut. Ju ftojmë të jemi së bashku, nga datat 18-23 Shtator, për të reflektuar mbi ndjesitë dhe mendësitë tona humane. Nga mbi 3000 filmat që aplikuan nga të katër anët e botës, ne kemi seleksionuar vetëm 39 prej tyre. Konstatojmë se çdo vit, madje çdo ditë apo çdo sekondë është ndryshe nga tjetra.

    Duke hulumtuar mbi këto filma, kemi vënë re se, kahja e vlerave humane të botës, po ndryshon në mënyrë maramendëse e dramatike. Fantazmat e së shkuarës po ringjallen sërish. Pasiguria e jetës dhe e ardhmja e njeriut është vënë në pikëpyetje si kurrë ndonjëherë. Milliona njerëz enden mes qiellit dhe tokës pa shtëpi dhe atdhe. Qytete shekullore që bombardohen e shuhen. Një pjesë njerëzish treten e zhduken në thellësitë e deteve.

    Të tjerë ekzekutohen e groposen në varre masive, përfshi fëmijë e gra shtatzana.

    Kjo ndodh sot, në shekullin e XXI, kur shkenca përpiqet të zbulojë planete të reja, ndërkohë që planeti tokë, nuk ngopet nga luftrat dhe krimet ndaj njerëzimit. Jo rrallëherë, kjo tragjedi na shfaqet, para syve tanë, në ekranet e vogla të TV-ve të shtëpive tona, në laptopët, Ipadët, celularët apo mediat  sociale online, si një kureshtje zbavitëse.

     

    Ne jemi indiferent ndaj saj, për aq kohë sa tragjedia nuk prek shtëpitë tona, vendin tonë apo neve vetë si individë.

    Gjithçka na duket si një fiksion që po ndodh diku, ATJE LARG.

    Ne, nuk jemi në gjendje, që ta pranojmë se ajo tragjedi po ndodh tani, brenda kontinentit apo planetit tonë.

    Në fakt asgjë nuk është “ATJE LARG” sepse historia e njerëzimit na dëshmon të kundërtën.

    Neve nuk na mbetet gjë tjetër, veçse të vetëdijësohemi ndaj kësaj tragjedie, e të mos lejojmë që të marrët e kësaj bote t’i vënë zjarrin sërish asaj.

    Eshtë pikërisht kjo arsyeja, që tematikat kryesore të filmave të zgjedhur të këtij viti, janë përqëndruar në fenomenet e  POPULIZMIT dhe RADIKALIZMIT.

    Në krye të këtyre fenomeneve sa të vjetra, po kaq dhe të reja, janë shfaqur sot, Neronë dhe Hitlerë të rinj.

    Strukturat dhe institucionet lokale apo ndërkombëtare të ngritura me mundim pas Luftës së Dytë Botërore, në mbrojtje të paqes dhe lirisë, përballen me erozionin e humbjes së besushmërisë ndaj tyre.

    Ato sfidohen çdo ditë nga forma të ndryshme terrorizmi dhe ekstremizmi.

    Individë e shtete të caktuara, ndjekin një politikë e strategji ç’memorizuese. Ato përpiqen ta vënë në kontroll trurin e njeriut, për ta manipuluar lehtë atë, në emër të fantazmave etnike, racore e fundamentalizmave fetarë.

     

    Për fat të keq, kjo tendencë po shoqërohet gjithnjë e më shumë me ngushtimin e  bashkëudhësisë organike të komunikimit të ARTIT me NJERIUN.

    Gjithnjë e më shumë ushtrohet presion ndaj zvogëlimit të hapësirës së reflektimit dhe vendosjen e individit në kushtet e konsumizmit efemerist, të copëzimit  dhe fragmentarizimit të hapësirës emocionale, shpirtërore dhe mendore të tij, si një efekt puzzel në një liri të kushtëzuar të një video game.

    Në fakt, njeriu prej shekujsh ka shtegtuar dhe shtegton përmes artit në lirinë tjetër  të tij, në atë liri vetjake e të pakushtëzuar të cilën ia dhuron vetëm arti.

    Ai, shtegton ATJE, në të gjitha kohët për të perceptuar të shkuarën, të tashmen dhe të ardhmen e vetes, jashtë pushteteve të tjera, fetisheve apo idolatrive të radhës.

     

    Nga kjo pikëpamje jo pa qëllim Arti, është parë nga çdo formë pushteti i çdo kohe qoftë, si diçka e rrezikshme, si diçka që i heq nga duart atij individin, të cilin, ai si pushtet bën çmos që ta mbaj nën thundrën e tij.

    Filmat në këtë festival, do ju rrëmbejnë mbase disa orë të jetës suaj, për t’ua bërë atë, shumë më të pasur, humane, të shijshme dhe të gjatë për të ardhmen tuaj.

    Ejani në kinema, në sallën e errët, për t’u ngarkuar me dritë dhe me begatinë e jetës.

    Ejani t’i shohim filmat së bashku e të bashkëbisedojmë me regjisorët e ftuar që i kanë realizuar këta filma. Regjisorë që, jo rrallëherë kanë vënë jetën e tyre në rrezik për t’i bërë ato dhe për të na dhuruar ne, disa të vërteta që e brengosin sot njerëzimin.

     

    Tiranë, Shtator 2017

     

    Kujtim Çashku

    Drejtor Ekzekutiv IHRFFA

2017 © IHRFFA. All Rights Reserved.  Legal Notice